Soğutucu Akışkan Seçimi

[ilhanSEVEN]

1- Buharlaşma gizli ısısı.Soğutucu akışkanın yüksek gizli ısıya sahip olması tercih sebebidir.Kullanılan soğutucuların büyük çoğunluğu, kompresöre sıvı halden buhar hale dönüşerek geldiğinden, bu hal değiştirme sırasında her birim ağırlığı başına belli miktarda ısı enerjisi alır ki, bu alınan buharlaşma ısısıdır.Soğutucunun daha yüksek latent ısı kapasitesi, daha az sıkıştırma gerektirir.akışkanın özgül ısı, sıvı ve gaz haldeki yoğunlukları, gibi faktörler küçük üniteler için daha az dikkate alınabilir.
2- Yoğunlaşma sıcaklığında kondansörde denenecek olan basınç. Aşırı yüksek basınçlardan kaçınılmalıdır.
3- Soğutucu akışkanın donma sıcaklığı, evaparatör sıcaklığın altında olmalıdır.
4- Soğutucu akışkanın kritik sıcaklığı, yüksek basınç tarafında denenen sıcaklıklar için etkili çalışan diyagramlar verebilmesi için yeterince yüksek olmalıdır.
5- Alev alma ve patlama tehlikesi, çok iyi termodinamik soğutma özelliklerini gösteren bir çok akışkanın kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktadır. Amonyak, metil ve etil klorürler yanar, sadece uygun olmayan koşullarda patlarlar.SO2, CO2, azot, azot oksit ve fluorokarbon soğutucular yanmaz ve patlamazlar.Soğutucu akışkanların hidrokarbon grupları yüksek oranda alevlenebilir ve patlar.
6- Kullanılan sıcaklıklarda stabil olmalıdır.
7- Sistemdeki kaçakları (leak) kolaylıkla saptanabilmelidir.Soğutucu akışkan kaçaklarının tespitinde kimyasal bir reaksiyondan yararlanılır.Fluorokarbon kaçakları, özel lambalarla saptanır.Kaçak yerde alev önce açık yeşil, sonra maviye döner.Metil klorür kaçakları, soğutucuya % 1 akrolein katmakla ortaya çıkan koku ile saptanır.Amonyak kaçakları keskin kokusu ile kolaylıkla saptanır ve kesin yeri yanmakta olan kükürt mumu ve kaçak yerinde amonyum sülfit dumanın görülmesi ile bulunur.SO2 kaçakları, sulu amonyakta (% 25) sünger ve ya kumaşların ıslatılmaları ile kolaylıkla saptanabilir.
8- Malzeme, ara parçalara ve gıdaya kimyasal ve duyusal etkide bulunmamalıdır.Soğutucuların kokuları kaçakların kolaylıkla saptanmasına yardım eder.Buna karşın aynı koku, depoda tüm sıcaklıklarda gıda maddesine sinebilir.
9- Kompresör karter yağına etki etmemelidir.
10- Atmosfer basıncında kaynama noktası yüksek olmalıdır.
11- Ucuz olmalıdır.
12- Geniş miktarda soğutucu akışkanların kullanıldığı endüstriyel uygulamalar için, düşük-maliyetli soğutucu akışkanlar tercih edilir.
13- Soğutucu akışkan toksik ve korrozif olmamalı ve kimyasal olarak stabil olmalıdır.CO2, azot, azot oksit ve fluorokarbon soğutucular, normal soğutma sıcaklıklarında çok düşük zehir etkisine sahip olduklarından tercih edilirler.CO2, R12, R22 zehirsiz ve tahriş etmeyen özellikleri nedeniyle deniz araçlarındaki soğutma sistemlerinde kullanılır.

- Açıkça söylemek gerekilirse; tüm bu kriterler, tek bir tür soğutucu akışkan tipi tarafından karşılanamamaktadır.Amonyak yüksek gizli buharlaşmasına sahip olmasına ve kaçakların kolayca saptanabilmesine rağmen toksik ve korrozitiftir. Zehirli olmasına rağmen kolayca kaçakların tespit edildiği için kullanılmaktadır.

- Florlu-karbonlu hidrokarbonlarda (fluorocarbon) soğutma ünitelerinde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.Bunlar amonyaklara göre daha geniş uygulanan sıcaklık aralıklarına sahiptir, fakat bunların kullanımı çevreye zarar vermektedir.

-Klor metil (CH3Cl)
-Kükürtdioksit (SO2)
-Karbondioksit (CO2)
-Amonyak (NH3)
-R 11 (monoflortriklormetal)
-R 12 (diflordiklormetan)
-R 13 (triflormonoklormetan)
-R 22(monoflordiklormetan)
-Salamuralar